Op 1 januari 2026 trad de meerwaardetaks op aandelen in werking. De officiële motivatie klonk vertrouwd: een rechtvaardiger belastingstelsel. Maar wie de politieke debatten volgde, herkende snel de werkelijke drijfveer — de staatskas moest gevuld worden. De meerwaardetaks was, hoe je het ook wendt of keert, in de eerste plaats een budgettaire maatregel verpakt in een verhaal van fiscale rechtvaardigheid.
Wat de wetgever wellicht niet heeft voorzien, is de onverwachte bijwerking binnen familiebedrijven. Want wie meerwaardebelasting verschuldigd kan zijn, moet ook de waarde van zijn aandelen kunnen aantonen. En net daar begint een veel dieper verhaal.
In de wereld van het familiale ondernemerschap was de waardering van aandelen traditioneel een goed bewaard geheim. De oprichter kende de cijfers, de accountant bewaarde ze discreet, en de rest van de familie leefde in comfortabele onwetendheid. De meerwaardetaks doorbreekt die stilte. Plots liggen er vragen op tafel die jarenlang werden vermeden: wat is het bedrijf waard, wie heeft recht op wat, en wat gebeurt er als ik er niet meer ben?
Begin niet bij de cijfers, begin bij de mensen
Hier schuilt echter een risico dat veel ondernemers onderschatten. De reflex is begrijpelijk: er is een fiscale verplichting, dus bestelt men een waardering. Maar een waardering is geen eindpunt — ze is hooguit een beginpunt voor een veel dieper gesprek. Want wat heeft het voor zin om te weten dat een bedrijf vijf miljoen euro waard is, als niemand weet wat de kinderen er eigenlijk mee willen? Het advies is duidelijk: start niet vanuit de waardering, maar vanuit de intenties. Breng eerst in kaart wie welke rol wil opnemen en wat ieders verwachtingen zijn. De cijfers volgen daarna.
Bij ondernemingen met meerdere aandeelhouders wordt dit nog complexer. Stel dat vijftig aandeelhouders elk afzonderlijk een waardering laten opstellen — het resultaat is een wirwar van tegenstrijdige rapporten, fiscale geschillen en sluimerende familieconflicten die plots een uitlaatklep vinden. Een fiscale maatregel wordt zo onbedoeld de trekker van een bestuurlijke crisis. Het advies is even eenvoudig als dringend: laat de waardering vertrekken vanuit de onderneming zelf, via één gecoördineerd proces begeleid door een onafhankelijke adviseur. Eén rapport, gedragen door alle betrokkenen, het is een daad van goed bestuur. Het voorkomt tegenstrijdige rapporten, juridische onzekerheid en, misschien wel het meest onderschatte risico, een vertrouwensbreuk binnen de aandeelhoudersfamilie die jaren heeft gekost om op te bouwen.
Reflectie: een wet die meer in beweging zet dan verwacht
De meerwaardetaks was bedoeld als een instrument om de staatskas te spijzen. Wat de wetgever wellicht niet volledig heeft voorzien, is dat ze tegelijk een spiegel heeft gehouden voor duizenden families die nooit eerlijk en open met elkaar hebben gesproken over geld, eigendom en toekomst.
Dat is ongemakkelijk. Maar het is ook een kans die zich niet vaak aandient. Bedrijven die deze conversatie nu aangaan — niet omdat ze moeten, maar omdat ze begrijpen wat er op het spel staat — zijn straks sterker, duidelijker en veerkrachtiger dan de bedrijven die blijven uitstellen. Want de waardering die de fiscus vereist, dwingt een gesprek af dat al lang had moeten plaatsvinden. Dat is geen fiscale planning — dat is ondernemen met visie.
Overweegt u een waardering van uw familiebedrijf in het kader van de meerwaardetaks? Onze experten begeleiden u graag bij een onafhankelijke waardering en helpen u om de juiste gesprekken te voeren rond aandeelhouderschap, opvolging en de toekomst van uw onderneming.
Wannes Gheysen
Managing Partner Moore Corporate Finance