Goed eigenaarschap is zonder meer essentieel voor het succes en de continuïteit van familiebedrijven. Naarmate het familiebedrijf ouder wordt en het aandeelhouderschap meer verspreid geraakt, wordt het steeds belangrijker ook de next gen voor te bereiden op een toekomstige rol als eigenaar. Het familieforum kan daarin een belangrijke rol spelen.
Goed eigenaarschap ontstaat niet vanzelf, maar vraagt bewustwording, vorming, blijvende persoonlijke ontwikkeling en duidelijke afspraken. De systematische en doelgerichte vorming van familieleden tot goede eigenaars is met andere woorden een pijler van professioneel eigenaarschap.
Uit studies blijkt echter – en dat stellen we ook vast in onze praktijk – dat die rol als eigenaar vaak nog onvoldoende wordt voorbereid en bijna als een evidentie wordt beschouwd. Het contrast met de voorbereiding op een operationele rol in het familiebedrijf is groot.
In families waar men een familieforum organiseert (soms ook familieraad of familievergadering genoemd – what’s in a name), kan men dit orgaan van familiale governance gaan inzetten voor de vorming van de toekomstige eigenaars.
Voorafgaand moet de familie beslissen of zij – naast de familiale eigenaars – ook andere personen toelaat tot het familieforum, bijvoorbeeld partners of kinderen van eigenaars. Veel families opteren ervoor kinderen vanaf een bepaalde leeftijd bij het familieforum te betrekken. Dit kan door hen alle of een deel van de vergaderingen te laten bijwonen, of door hen te betrekken bij bepaalde onderwerpen die rechtstreeks op hen betrekking hebben. Sommige families creëren twee organen: een familieforum waarop een beperktere groep personen aanwezig is, en een “XL”-versie waarop een bredere groep personen uitgenodigd wordt.
Een familieforum dient onder meer als platform voor communicatie en informatie in verband met het familiebedrijf. Door de next gen op een gestructureerde manier te informeren over het familiebedrijf, en met elkaar en met de eigenaars in dialoog te laten gaan over het familiebedrijf, creëert men in de eerste plaats alvast kennis over het familiebedrijf en grotere betrokkenheid bij het familiebedrijf. Daarnaast leidt dit ook tot sterkere familiebanden, meer eensgezinde visie, betere communicatievaardigheden en duidelijkere spelregels.
Een goed werkend familieforum kan ook actief een opleidingsprogramma voor de next gen organiseren, hetzij intern hetzij extern. Men kan bijvoorbeeld denken aan thema’s zoals:
- Financiële geletterdheid;
- Governance (familie / bedrijf / eigenaarschap / vermogen);
- Communicatievaardigheden;
- Conflictmanagement.
De organisatie van een familieforum is sowieso een nuttige stap wanneer het aandelenbezit in handen is van meerdere familiestaken, of wanneer binnen één staak meerdere generaties in uiteenlopende rollen bij het bedrijf zijn betrokken (al dan niet actief in het familiebedrijf, al dan niet aandeelhouder). De vorming van next gen is alvast een belangrijke rol die dit orgaan op zich kan nemen.
Sofie Lerut