Vic Swerts: "Groei zonder grenzen – Ondernemerslessen voor familiebedrijven"
Zestig jaar ondernemerschap is een onuitgegeven jubileum. In "Groei zonder grenzen” blikt Vic Swerts, oprichter van Soudal, terug op een parcours dat begon als een eenmanszaak in 1966 en uitmondde in een internationale groep met 4.650 medewerkers, actief in 140 landen en goed voor 1,5 miljard euro omzet. Het boek is geen klassieke autobiografie, maar een bundeling van korte verhalen, quotes en inzichten die samen een opmerkelijk coherent ondernemerskompas vormen. Voor wie actief is in een familiebedrijf, biedt dit boek meer dan nostalgie. Het is een praktijkgericht werk vol lessen over eigenaarschap, langetermijndenken, opvolging en mensgericht leiderschap.
Geen managementtheorie, wel gezond verstand
Swerts positioneert zich nadrukkelijk niet als “topmanager”, maar als ondernemer met gezond verstand. Die houding loopt als een rode draad door het boek. Groei zonder grenzen leest als een reeks nuchtere reflecties over wat volgens hem écht werkt: hard werken, snel beslissen, winst herinvesteren en altijd vooruit blijven kijken.
Die eenvoud is net de kracht van het boek. Swerts’ inzichten zijn niet modegevoelig en staan haaks op hypes rond kwartaaldenken of complexe structuren. Voor familiebedrijven, waar stabiliteit en continuïteit centraal staan, is dat bijzonder herkenbaar.
Inzicht 1: Groei vraagt durf, maar nooit roekeloosheid
Een dure les helemaal aan het begin van zijn loopbaan, zal doorslaggevend zijn voor de rest van zijn carrière. Vic Swerts neemt een las- en polysterplamuurbedrijfje over voor twee miljoen Belgische frank (365.000 euro). Al snel blijkt dat de jonge ondernemer ‘in de zak’ is gezet en te veel heeft betaald. De eerste jaren zijn keihard werken en weinig verdienen.
‘Het is gek dat wat toen onmiddellijk resultaat in de weg stond, nu als basis van ons succes geldt: het denken op lange termijn.’
Een sleutelmoment in het Soudal-verhaal is Swerts’ beslissing eind jaren zestig om in te zetten op siliconen, een duurder maar technologisch superieur alternatief voor klassieke stopverf. Concurrenten aarzelden, Swerts niet. Die vroege keuze gaf Soudal een jarenlange voorsprong. Tegelijk is het boek opvallend voorzichtig over risico’s. Swerts benadrukt herhaaldelijk dat hij nooit investeringen deed die het voortbestaan van het bedrijf konden bedreigen. Zelfs internationale expansie, zoals het moeizame maar volgehouden traject in China, gebeurde gespreid en beheerst.
Les voor familiebedrijven: durf kansen grijpen, maar bewaak altijd het fundament. Groei mag ambitieus zijn, maar moet tegenslagen kunnen opvangen.
Inzicht 2: Vooruit durven dromen
Voor Vic Swerts betekent dromen meer dan plannen maken of vooruitkijken. Het gaat over groot durven denken, ook als je omgeving dat (nog) niet doet. Het gaat over je niet laten beperken door wat vandaag logisch of haalbaar lijkt, maar vertrekken op wat mogelijk kan zijn.
Typerend daarbij is de anekdote over de toenmalige Turnhouts schepen van openbare werken die laatdunkend doet over de vraag naar grond van Swerts op het nieuwe industriepark. ‘De man vond dat ik naast mijn schoenen liep, maar uiteindelijk heb ik toen wel 5.000 vierkante meter kunnen lospeuteren’.
Les voor familiebedrijven: De wereld is zo groot als je die zelf maakt. Je mag je niet laten beperken door het referentiekader van anderen.
Inzicht 3: Familiale aanpak vraagt inzet
Soudal is nog altijd in hart en nieren een familiebedrijf, en wordt ook zo geleid. De governance is eenvoudig: Vic Swerts is de pater familias, eigenaar en baas. De organisatie is zo opgebouwd dat flexibiliteit en korte lijnen van een kleine onderneming behouden blijven binnen de internationale werking, zonder dat schaalgrootte leidt tot afstandelijkheid of logheid.
‘Mijn bedrijf blijft van mij en van mijn familie. Bij veel multinationals waar ze alleen aan shareholder value doen, weet je niet voor wie je werkt. Dat wil niet zeggen dat ze hier alleen voor Vic Swerts werken hé, maar het is een familiebedrijf, dat is toch een enorm verschil.’
Les voor familiebedrijven: bij Soudal is er altijd één duidelijke visie geweest, die nooit is kunnen verwateren door familiale conflicten of versnipperd aandeelhouderschap. Het DNA van Soudal en aandeelhouderschap is gewaarborgd en verankerd in een Stichting Administratiekantoor dat garandeert dat het bedrijf ook de volgende generaties familiaal blijft.
Inzicht 4: Mensen zijn geen wegwerpproduct
Een van de meest geciteerde uitspraken uit het boek luidt: “Een slechte werknemer? Die moet je niet ontslaan.” Swerts bedoelt daarmee niet dat prestaties er niet toe doen, maar wel dat mensen meerdere talenten hebben. Iemand die niet past in functie A, kan in functie B tot zijn recht komen. Er wordt gezorgd voor elkaar, zonder dat het vrijblijvend is. Je mag fouten maken, zolang je ervan leert; maar er moet wel gewerkt worden.
‘Maak daar een goeie van. Zorg dat die hier een plek heeft.’
Die aanpak is misschien niet de meest efficiënte, maar sociaal gezien is dat heel waardevol. En daar houden wij van, klinkt het bij CEO Dirk Coorevits. Die mensgerichte aanpak verklaart mee waarom Soudal een hoge loyaliteit kent, zelfs in een multinationalcontext. Medewerkers voelen zich gezien en blijven langer aan boord. Of zoals Swerts zegt: ‘Alleen kan je niet veel. Een bedrijf staat of valt met de kwaliteit van haar medewerkers. En het krijgt de medewerkers die het verdient.’
Les voor familiebedrijven: personeelsbeleid hoeft niet hard te zijn om professioneel te zijn. Investeren in mensen rendeert, zeker op lange termijn.
Inzicht 5: Winst is geen doel, maar een middel
Opvallend is Swerts’ consequente keuze om alle winsten in het bedrijf te houden. Zestig jaar lang keerde hij geen dividend uit aan zichzelf of zijn kinderen. Groei, investeringen en stabiliteit kregen altijd voorrang.
‘We keren geen dividenden uit, want Soudal is alleen van mij. We blijven investeren zodat we kunnen blijven groeien. Met als centrale vraag: mocht het jouw geld zijn, zou je het dan ook doen?’
Voor veel familiebedrijven is dit een herkenbaar spanningsveld: persoonlijke welvaart versus bedrijfsbelang. Swerts kiest radicaal voor dat laatste, met het vertrouwen dat het succes van het bedrijf uiteindelijk ook de familie ten goede komt. Het karakter van ‘betrokken geld’ heeft een psychologisch effect op de manier van beslissen, investeren en werken.
Les voor familiebedrijven: duidelijke afspraken over geld en herinvestering voorkomen conflicten en versterken de langetermijnvisie.
Inzicht 6: Opvolging is een proces, geen moment
Ooit komt er een tijdvak na Vic Swerts. Dat wordt een ander tijdvak, en toch hetzelfde. Swerts kijkt vooruit en heeft zijn opvolging voorbereid. Zijn zoon Ben wordt CEO, schoonzoon Jurgen is COO. De structuur voor de toekomst ligt klaar. Familieleden die niet actief zijn in het bedrijf, worden niet vergeten, maar ook niet voortgetrokken.
‘De drie kinderen hebben alle aandelen geërfd en hebben een gelijk deel. Al heb ik het nog altijd helemaal voor het zeggen, tot ik kom te gaan. Dat managet natuurlijk wel gemakkelijk, want een zachte dictatuur is heel gemakkelijk. Het vermogen moet samenblijven in de familie, zodat het niet verwatert.’
Les voor familiebedrijven: transparantie en geleidelijkheid zijn cruciaal bij opvolging. Rollen, verloning en eigendom moeten helder zijn
Inzicht 7: de 5+1 D’s als praktisch kompas
Vic Swerts’ visie op succesvol ondernemen is charismatisch omdat ze zo eenvoudig is.
‘Wat was uw filosofie’, vragen mensen mij wel eens. Wel, ik zal het u zeggen: mijn filosofie was geen filosofie. Het was om den brode te doen’
Swerts vat zijn ondernemersfilosofie samen in de bekende 5+1 D’s: Dromen, Denken, Durven, Doen, Doorzetten, en als laatste Delen. Het zijn geen slogans, maar principes die in elk hoofdstuk concreet worden gemaakt via anekdotes en beslissingen uit de praktijk.
Dromen: ‘als je niet weet welke bestemming je wil bereiken, geraak je nergens. Je moet dus durven dromen.’
Denken: ‘Hoe maak je je droom waar? Wat is het plan?’
Durven: ‘als je eenmaal weet wat je wil, komt het moeilijkste: durven springen. Spring zover als mogelijk, om voorsprong te nemen. Maar spring nooit te ver.’
Doen: ‘Geluk bestaat niet, wie zoiets zegt heeft niks van ondernemen begrepen. Doen is waar het verschil wordt gemaakt, blijven werken, niet half doen.’
Doorgaan: ‘Elk traject kant tegenslagen, moeilijkheden. Een echte ondernemer blijft doorzetten, bijt door de zure appel. Nooit opgeven.’
Delen: die laatste ‘D’ is er recent bijgekomen. ‘Ik ben begonnen om den brode, maar op een bepaald moment groei je daar voorbij. Dan komt het moment dat de motivatie wijzigt. Dan doe je het niet meer voor jezelf, maar ook voor de anderen. Delen, en dank u zeggen, is geen eindstap, maar een houding die alles samenbrengt.’
Voor familiebedrijven fungeren deze D’s als een eenvoudig maar robuust toetsingskader voor strategie en cultuur.
Conclusie: een boek dat blijft hangen
Groei zonder grenzen is een eerlijk, soms eigenzinnig en vaak verhelderend boek over ondernemen met beide voeten op de grond. Net daarom is het bijzonder relevant voor eigenaars en bestuurders van familiebedrijven.
Wie op zoek is naar snelle managementtrucs, zal dit boek minder smaken. Wie daarentegen wil nadenken over duurzame groei, menselijk leiderschap en ondernemen over generaties heen, vindt in Vic Swerts een geloofwaardige en ervaren gids.
Praktische informatie
Groei zonder grenzen
Vic Swerts
Uitgeverij Pelckmans
Paperback – 380 pagina’s
ISBN 978-94-6383-952-5